Χρήστος Τσαλικίδης: Το κράτος πρέπει να κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη του πολίτη

Στη σημερινή πολιτική πραγματικότητα υπάρχει μια λέξη που συμπυκνώνει ίσως περισσότερο από κάθε άλλη το μεγάλο ζητούμενο της εποχής μας: «εμπιστοσύνη». Όχι μόνο στην πολιτική, αλλά και στους θεσμούς, στο κράτος, στην ίδια την ικανότητα της Δημοκρατίας μας να δίνει λύσεις στα προβλήματα της καθημερινότητας. Γιατί όταν αυτή η «εμπιστοσύνη» διαρρηγνύεται και οι δεσμοί «σπάνε»,   δεν αμφισβητείται συνολικά το πολιτικό σύστημα δίχως εξαιρέσεις. Γι’ αυτό και η συζήτηση για το κράτος του αύριο, με αφορμή και την 90η ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου, δεν μπορεί να περιορίζεται μονάχα σε οργανωτικά διαγράμματα, ψηφιακές εφαρμογές ή νέες διοικητικές δομές.  Προφανώς όλα αυτά είναι απαραίτητα και χρήσιμα, αλλά στην πραγματικότητα δεν αρκούν από μόνα τους. Το πραγματικό στοίχημα είναι βαθύτερο και εδράζεται στην ανάγκη να οικοδομηθεί μια νέα σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και την πολιτική. Όχι στα λόγια και στα «πολιτικά συμβόλαια» που ανανεώνονται στην κάλπη, αλλά επί του πεδίου που είναι η καθημερινότητα. 

Αυτή η σχέση δεν πρέπει να στηρίζεται στις υποσχέσεις, αλλά στη συνέπεια. Δεν πρέπει να θεμελιώνεται στην επικοινωνία, αλλά στο παραγόμενο αποτέλεσμα. Και προφανώς δεν πρέπει να επιδιώκει να κερδίσει τις πρόσκαιρες εντυπώσεις, αλλά να έχει ως δομικό χαρακτηριστικό της την αξιοπιστία.

Δικαιωματικά ο ενεργός και σκεπτόμενος πολίτης του 2026 είναι πολύ πιο απαιτητικός από εκείνον προηγούμενων δεκαετιών. Δεν θέλει ένα κράτος που απλώς υπάρχει. Ζητά ένα κράτος που λειτουργεί, αποτελεσματικά. Που σέβεται τον χρόνο του, που αξιοποιεί τους φόρους του, που λογοδοτεί για τις αποφάσεις του και που αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες με τους ίδιους κανόνες. Με άλλα λόγια, ζητά ένα κράτος που δεν απαιτεί εμπιστοσύνη εκ των προτέρων, αλλά την κατακτά καθημερινά μέσα από τις πράξεις του. 

Αυτό είναι, άλλωστε, το πραγματικό περιεχόμενο των μεταρρυθμίσεων. Όχι η αλλαγή για την… αλλαγή, αλλά η αλλαγή που βελτιώνει τη ζωή του πολίτη. Η αξιολόγηση στο Δημόσιο, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, η διαφάνεια στη λήψη των αποφάσεων, η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, η συνέχεια του κράτους ανεξάρτητα από τους εκλογικούς κύκλους δεν είναι τεχνοκρατικές έννοιες, αλλά  απαραίτητες προϋποθέσεις πάνω στις οποίες οικοδομείται η πολυπόθητη εμπιστοσύνη.

Έτσι, σε μια περίοδο κατά την οποία ο λαϊκισμός εξακολουθεί να επενδύει στην απαξίωση των θεσμών και στην εύκολη υπόσχεση που γίνεται… βολικό σύνθημα, η μεγαλύτερη πολιτική πρόκληση της πολιτικής στην πατρίδα μας είναι να αποδείξει ότι μπορεί να παράγει μετρήσιμα αποτελέσματα. Ότι το κράτος μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικό χωρίς να γίνει πιο απόμακρο και πιο σύγχρονο χωρίς να χάσει το ανθρώπινο πρόσωπό του.

Σε τελική ανάλυση οι ισχυρές χώρες δεν χτίζονται μόνο με επενδύσεις, έργα ή οικονομικούς δείκτες. Χτίζονται όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι το κράτος λειτουργεί μαζί τους και όχι εις βάρος τους. Όταν η πολιτική εμπνέει εμπιστοσύνη αντί να αναπαράγει την καχυποψία. Εκεί βρίσκεται η ουσία μιας σύγχρονης διακυβέρνησης. Στη λεπτομέρεια που «κρύβει» τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση που έχει ανάγκη η χώρα.