Κασιδιάρης: Αποφυλακίστηκε, αλλά τι ισχύει για την πολιτική του επιστροφή

Ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε σήμερα, Τρίτη, έπειτα από σχεδόν επτά χρόνια κράτησης. Η έξοδός του από τη φυλακή επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα εάν και με ποιον τρόπο μπορεί να επιστρέψει στην ενεργό πολιτική, καθώς ο ίδιος έχει δηλώσει στο παρελθόν την πρόθεσή του να διεκδικήσει εκ νέου πολιτικό ρόλο. Ο Κασιδιάρης είχε καταδικαστεί το 2020 σε κάθειρξη 13 ετών και 6 μηνών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και παράνομη οπλοκατοχή. Η υπόθεση κρίθηκε και σε δεύτερο βαθμό τον περασμένο Μάρτιο, με το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων να διατηρεί την καταδίκη του για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, μειώνοντας την ποινή στα 13 έτη.

Η δικαστική απόφαση διατήρησε παράλληλα την κρίση ότι η Χρυσή Αυγή αποτελούσε εγκληματική οργάνωση, με συγκεκριμένη ιεραρχική δομή και οργανωμένη δράση πίσω από την πολιτική και κοινοβουλευτική της παρουσία. Η αποφυλάκιση δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι αίρονται αυτομάτως οι περιορισμοί που αφορούν την πολιτική του δραστηριότητα. Το συγκεκριμένο ζήτημα έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις στον νομικό και συνταγματικό κόσμο, καθώς υπάρχουν συγκεκριμένες διατάξεις που αφορούν τη συμμετοχή καταδικασμένων προσώπων σε εκλογικές διαδικασίες.

Το εκλογικό κώλυμα

Κεντρικό ζήτημα αποτελεί το εάν ο Ηλίας Κασιδιάρης μπορεί να συμμετάσχει σε εκλογές, είτε ως επικεφαλής πολιτικού σχηματισμού είτε ως υποψήφιος βουλευτής. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ενισχύθηκε το 2023, μετά τις εξελίξεις γύρω από το κόμμα των «Σπαρτιατών» και τις καταγγελίες ότι ο Κασιδιάρης, ενώ βρισκόταν ήδη στη φυλακή, εξακολουθούσε να ασκεί επιρροή στις αποφάσεις του κόμματος. Με τη συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση προβλέφθηκε ότι το κώλυμα που αφορά την κατάρτιση εκλογικών συνδυασμών συνδέεται με τη διάρκεια της επιβληθείσας ποινής και όχι με τον πραγματικό χρόνο που τελικά εκτίει ο καταδικασθείς. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του Κασιδιάρη, καθώς σύμφωνα με τη συγκεκριμένη νομική ερμηνεία το εκλογικό κώλυμα που τέθηκε σε ισχύ το 2020 εξακολουθεί να τον αφορά και αναμένεται να παραμείνει σε ισχύ έως το 2033. Με άλλα λόγια, η αποφυλάκιση δεν συνεπάγεται αυτομάτως και δικαίωμα συμμετοχής σε εκλογικό συνδυασμό. Υπάρχει, πάντως, διαφορετική παράμετρος στην περίπτωση της υποψηφιότητας ως ανεξάρτητου. Η δυνατότητα αυτή δεν συνδέεται με την κατάρτιση εκλογικού συνδυασμού, ωστόσο μια τέτοια υποψηφιότητα έχει διαφορετικά εκλογικά δεδομένα και δεν εξασφαλίζει από μόνη της την είσοδο στη Βουλή.

Η θέση των συνταγματολόγων

Το θέμα έχει προκαλέσει και δημόσιες τοποθετήσεις συνταγματολόγων. Ο Νίκος Αλιβιζάτος έχει υποστηρίξει ότι η αποφυλάκιση δεν σημαίνει αυτόματα και άρση του εκλογικού κωλύματος. Όπως έχει εξηγήσει, κρίσιμο στοιχείο αποτελεί η ποινή που επέβαλε το δικαστήριο και όχι αποκλειστικά ο χρόνος που τελικά εκτίθηκε στη φυλακή. Την ίδια στιγμή, στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται και η ερμηνεία των σχετικών διατάξεων από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος έχει καθοριστικό ρόλο κατά τη διαδικασία ανακήρυξης των εκλογικών συνδυασμών.

Τι υποστηρίζει η πλευρά του

Η συνήγορός του έχει υποστηρίξει ότι ο Κασιδιάρης θα συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές μέσω πολιτικού φορέα, τονίζοντας ότι μετά την αποφυλάκισή του θα υπάρξουν σχετικές ανακοινώσεις και συνέντευξη Τύπου. Από την άλλη πλευρά, νομικοί και συνταγματολόγοι επισημαίνουν ότι η αποφυλάκιση και το δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Το εάν και με ποιον τρόπο θα μπορέσει τελικά να διεκδικήσει την εκλογή του θα κριθεί από την εφαρμογή του ισχύοντος εκλογικού και συνταγματικού πλαισίου.