Πλασμαφαίρεση: Τι είναι η ιατρική διαδικασία που μπήκε στο επίκεντρο της υπόθεσης Μαζωνάκη

Στο μικροσκόπιο των Αρχών και των αρμόδιων γιατρών βρίσκεται η πλασμαφαίρεση, μια εξειδικευμένη θεραπευτική διαδικασία, μετά τις πληροφορίες ότι ο Γιώργος Μαζωνάκης είχε προγραμματίσει να υποβληθεί σε αυτήν σε ιδιωτικό ιατρείο. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν η διαδικασία πραγματοποιήθηκε, ούτε εάν υπάρχει οποιαδήποτε σύνδεση με την καρδιακή ανακοπή που υπέστη ο 54χρονος τραγουδιστής. Για τον λόγο αυτό, η πλασμαφαίρεση αποτελεί ένα από τα στοιχεία που εξετάζονται, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί μέχρι τώρα αιτιώδης σχέση.

Τι ακριβώς είναι όμως η συγκεκριμένη θεραπεία και σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;

Πώς λειτουργεί η πλασμαφαίρεση

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση, γνωστή διεθνώς ως therapeutic plasma exchange (TPE), είναι μια μέθοδος κατά την οποία το αίμα περνά από ειδικό μηχάνημα. Εκεί διαχωρίζεται το πλάσμα από τα υπόλοιπα κύτταρα του αίματος, όπως τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια. Το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με ειδικό υγρό, συνήθως διάλυμα αλβουμίνης ή φυσιολογικό ορό. Σε συγκεκριμένες ιατρικές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα. Βασικός στόχος είναι να απομακρυνθούν από την κυκλοφορία ουσίες που προκαλούν ή επιδεινώνουν μια νόσο, όπως ορισμένα αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, παθολογικές πρωτεΐνες και άλλοι παράγοντες.

Πώς πραγματοποιείται

Η διαδικασία απαιτεί κατάλληλη αγγειακή πρόσβαση. Ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς μπορεί να χρησιμοποιηθούν δύο περιφερικές φλέβες ή, όταν αυτό δεν είναι εφικτό, ειδικός κεντρικός φλεβικός καθετήρας. Το αίμα οδηγείται στο μηχάνημα, όπου διαχωρίζεται με φυγοκέντρηση ή ειδική μεμβράνη. Παράλληλα χρησιμοποιείται αντιπηκτικό, ώστε να αποφεύγεται η πήξη του αίματος στο κύκλωμα. Σε μία συνεδρία μπορεί να ανταλλάσσεται περίπου ένας έως ενάμιση όγκος πλάσματος. Η διάρκεια συνήθως κυμαίνεται από μιάμιση έως τρεις ώρες, ενώ ο αριθμός των συνεδριών εξαρτάται από την πάθηση και την ανταπόκριση του ασθενούς.

Σε ποιες ασθένειες χρησιμοποιείται

Η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί θεραπεία για μία συγκεκριμένη νόσο. Χρησιμοποιείται σε αρκετές διαφορετικές καταστάσεις, όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις. Μεταξύ άλλων εφαρμόζεται σε σοβαρές αιματολογικές παθήσεις, όπως η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις συνδρόμου υπεργλοιότητας. Στη νευρολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε καταστάσεις όπως η μυασθένεια gravis και το σύνδρομο Guillain-Barré, ενώ έχει θέση και σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρόνιας φλεγμονώδους απομυελινωτικής πολυνευροπάθειας. Εφαρμογές υπάρχουν επίσης σε συγκεκριμένες νεφρολογικές και αγγειιτιδικές παθήσεις, σε προβλήματα που σχετίζονται με μεταμοσχεύσεις, αλλά και σε ορισμένες σοβαρές ηπατικές ή μεταβολικές διαταραχές.

Πόσο ασφαλής είναι

Όπως κάθε ιατρική πράξη, έτσι και η πλασμαφαίρεση δεν είναι απολύτως απαλλαγμένη από κινδύνους. Για τον λόγο αυτό πραγματοποιείται σε οργανωμένες μονάδες, με εξειδικευμένο προσωπικό και συνεχή παρακολούθηση. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ελέγχονται μεταξύ άλλων η αρτηριακή πίεση, ο καρδιακός ρυθμός, το οξυγόνο και η ισορροπία των υγρών. Παράλληλα προηγείται εργαστηριακός έλεγχος, με ιδιαίτερη προσοχή στους ηλεκτρολύτες και κυρίως στο ασβέστιο. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες αντιδράσεις είναι συνήθως παροδικές και μπορεί να περιλαμβάνουν μυρμηγκιάσματα ή κράμπες λόγω της χρήσης κιτρικών, πτώση της αρτηριακής πίεσης, κόπωση και προβλήματα στο σημείο της φλεβικής πρόσβασης. Πιο σπάνια μπορεί να εμφανιστούν αλλεργικές αντιδράσεις, αιμορραγία, λοιμώξεις που σχετίζονται με καθετήρες ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.

Γιατί χρησιμοποιείται σε επείγουσες καταστάσεις

Το σημαντικό πλεονέκτημα της πλασμαφαίρεσης είναι ότι μπορεί να απομακρύνει σχετικά γρήγορα παθολογικούς παράγοντες που βρίσκονται στο αίμα. Γι’ αυτό και σε συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις αποτελεί σημαντικό θεραπευτικό εργαλείο. Ωστόσο, η ύπαρξη μιας προγραμματισμένης πλασμαφαίρεσης από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι συνδέεται με ένα συγκεκριμένο ιατρικό συμβάν. Στην περίπτωση του Γιώργου Μαζωνάκη, το εάν η διαδικασία πραγματοποιήθηκε και ποια ακριβώς ήταν η ιατρική ένδειξη παραμένει κρίσιμο στοιχείο που θα πρέπει να αποσαφηνιστεί.