Η Ελλάδα κάνει όλο και λιγότερα παιδιά – Οι μεγάλες διαφορές από περιοχή σε περιοχή
Η Ελλάδα έχει αλλάξει δραματικά δημογραφικά μέσα στις τελευταίες δεκαετίες. Οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά, οι γυναίκες αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία και οι θάνατοι έχουν πλέον ξεπεράσει σημαντικά τις γεννήσεις. Μάλιστα, η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές της χώρας, καθώς αλλού η δημογραφική πίεση είναι πολύ εντονότερη και αλλού ο πληθυσμός εμφανίζει μεγαλύτερες αντοχές.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και στις αρχές του ’80 γεννιούνταν στην Ελλάδα κατά μέσο όρο περίπου 148.000 παιδιά τον χρόνο. Το 2024-25 οι γεννήσεις περιορίστηκαν περίπου στις 67.000. Την ίδια περίοδο η μέση ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά αυξήθηκε από τα 26,2 στα 32,2 χρόνια. Παράλληλα, οι γυναίκες των νεότερων γενεών αποκτούν συνολικά λιγότερα παιδιά: οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’50 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά, ενώ για όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 ο αριθμός είναι πλέον μικρότερος από 1,5.
Η εξέλιξη αυτή έχει άμεση επίδραση και στη σχέση γεννήσεων και θανάτων. Την περίοδο 1971-1980 υπήρχαν περίπου 638.000 περισσότερες γεννήσεις από θανάτους. Την περίοδο 2011-2020 η εικόνα είχε αντιστραφεί, με περίπου 267.000 περισσότερους θανάτους από γεννήσεις, ενώ μόνο την πενταετία 2021-2025 η διαφορά έφτασε περίπου στις 290.000. Το 2024, για κάθε 100 γεννήσεις αντιστοιχούσαν πλέον περίπου 184 θάνατοι, έναντι 92 το 2009.
Η μείωση, όμως, δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα. Από το 2009 έως το 2024 οι γεννήσεις μειώθηκαν πανελλαδικά κατά περίπου 42%. Σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας – Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα – η πτώση ξεπέρασε το 50%. Αντίθετα, σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές η μείωση ήταν μικρότερη από 30%, ενώ στις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο δεν ξεπέρασε το 15%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα στην Κρήτη. Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο ήταν μεταξύ των περιοχών όπου την περίοδο 2009-2024 οι γεννήσεις παρέμειναν περισσότερες από τους θανάτους. Το Ρέθυμνο μάλιστα βρίσκεται στις πέντε Περιφερειακές Ενότητες της χώρας που το 2024 είχαν λιγότερους θανάτους από γεννήσεις, μαζί με τη Θήρα, τη Μύκονο, την Κω και τη Νάξο.
Οι μεγάλες αυτές διαφορές δεν είναι τυχαίες. Καθοριστικό ρόλο παίζει ο αριθμός των γυναικών ηλικίας 25-45 ετών, η γονιμότητα κάθε γενιάς, αλλά και η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού. Περιοχές με περισσότερους νέους και μετανάστευση προς αυτές συγκρατούν περισσότερες γεννήσεις, ενώ περιοχές με έντονη γήρανση και φυγή νέων εμφανίζουν περισσότερους θανάτους και λιγότερες γεννήσεις.
Το δημογραφικό πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά πλέον μόνο το πόσα παιδιά γεννιούνται στην Ελλάδα. Αφορά και το πού γεννιούνται, πού μένουν οι νέοι άνθρωποι και ποιες περιοχές γερνούν ταχύτερα. Και τα στοιχεία δείχνουν ότι οι διαφορές αυτές χρόνο με τον χρόνο μεγαλώνουν.
