Το Ωραιόκαστρο έγινε ένα ανοιχτό μουσείο μνήμης

Μια ξεχωριστή βραδιά γεμάτη ιστορία, συγκίνηση και εικόνες από το παρελθόν έζησαν την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου κάτοικοι και επισκέπτες του Ωραιοκάστρου. Η λεωφόρος Δημοκρατίας μετατράπηκε σε έναν διαφορετικό χώρο πολιτισμού, φιλοξενώντας την περιοδική αστική έκθεση «Στις Αποσκευές της Μνήμης» και το βιωματικό δρώμενο «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο». Οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν», που διοργανώνει ο Δήμος Ωραιοκάστρου, με στόχο να αναδειχθεί η ιστορική διαδρομή των Ποντίων προσφύγων και η σχέση της μνήμης με τη σημερινή πόλη.

Για τις ανάγκες της έκθεσης, οι βιτρίνες καταστημάτων της κεντρικής λεωφόρου απέκτησαν έναν νέο ρόλο. Έγιναν μικροί εκθεσιακοί χώροι, μέσα στους οποίους παρουσιάστηκαν αντικείμενα, φωτογραφίες και στοιχεία από τη ζωή των ανθρώπων που έφυγαν από τον Πόντο και προσπάθησαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους στη νέα πατρίδα.

Με αυτόν τον τρόπο, η ιστορία δεν περιορίστηκε σε έναν κλειστό μουσειακό χώρο. Βγήκε στον δρόμο και συνάντησε τους κατοίκους στην καθημερινότητά τους, δημιουργώντας μια πρωτότυπη εμπειρία που συνέδεσε το παρελθόν με το παρόν.

Την έναρξη της έκθεσης κήρυξε ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου Παντελής Τσακίρης, αποκαλύπτοντας το πρώτο κειμήλιο σε βιτρίνα καταστήματος. Στην τοποθέτησή του αναφέρθηκε στον συμβολισμό της επιλογής της λεωφόρου Δημοκρατίας, ενός δρόμου από τον οποίο περνούν καθημερινά εκατοντάδες άνθρωποι.

Όπως σημείωσε, η έκθεση δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη να έρθει σε επαφή με την ιστορία χωρίς να χρειάζεται να περάσει την πόρτα ενός μουσείου. Παράλληλα, υπογράμμισε πως τα αντικείμενα που παρουσιάζονται δεν είναι απλώς παλιά κειμήλια, αλλά συνδέονται με ανθρώπους, οικογένειες, απώλειες, αγώνες και μια ολόκληρη πολιτιστική κληρονομιά.

Μια διαδρομή από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο

Ιδιαίτερη θέση στις εκδηλώσεις είχε το βιωματικό δρώμενο «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο», μέσα από το οποίο επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί η πορεία των προσφύγων από τις πατρογονικές τους εστίες μέχρι την εγκατάστασή τους στη νέα τους πατρίδα.

Ηθοποιοί και αφηγητές κινήθηκαν ανάμεσα στον κόσμο, παρουσιάζοντας μαρτυρίες και κείμενα που αναφέρονταν στον ξεριζωμό, την απώλεια και τις δυσκολίες της προσφυγιάς, αλλά ταυτόχρονα και στη δύναμη των ανθρώπων να συνεχίσουν τη ζωή τους και να δημιουργήσουν από την αρχή.

Το κοινό δεν παρακολούθησε απλώς την εκδήλωση ως θεατής. Ακολούθησε τη διαδρομή στους δρόμους της πόλης, συμμετέχοντας ουσιαστικά σε μια αφήγηση που συνέδεσε τη μνήμη των προγόνων με το σημερινό Ωραιόκαστρο.

Η πορεία ολοκληρώθηκε στην αρχή της λεωφόρου Δημοκρατίας, όπου τα μέλη της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων παρουσίασαν πυρρίχιο χορό, δίνοντας έναν ιδιαίτερα συμβολικό επίλογο στη βραδιά.

Μνήμη μέσα από αντικείμενα και εικόνες

Η έκθεση «Στις Αποσκευές της Μνήμης» έχει σχεδιαστεί με τρόπο που να συνδυάζει διαφορετικά μέσα παρουσίασης. Περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό αρχείου, αντικείμενα που εκτίθενται στις βιτρίνες των καταστημάτων, αλλά και μια τρισδιάστατη εγκατάσταση που παραπέμπει σε ένα μεγάλο ανοιχτό βιβλίο.

Τα αντικείμενα της συλλογής παρουσιάζονται ως τεκμήρια μιας πραγματικής ανθρώπινης ιστορίας. Πίσω από κάθε αντικείμενο βρίσκεται μια οικογένεια, μια διαδρομή, μια ανάμνηση ή ένα κομμάτι από τη ζωή των προσφύγων.

Η παρουσίαση εμπλουτίζεται και με ψηφιακό υλικό. Μέσω QR codes οι επισκέπτες μπορούν να αναζητήσουν επιπλέον πληροφορίες και να γνωρίσουν περισσότερα στοιχεία για τα εκθέματα και τις ιστορίες που αυτά μεταφέρουν.

Η μουσειολόγος Μελίνα Παπαδοπούλου αναφέρθηκε στη φιλοσοφία της έκθεσης, επισημαίνοντας ουσιαστικά πως η βιτρίνα λειτουργεί ως σημείο συνάντησης του δημόσιου και του ιδιωτικού χώρου. Ο περαστικός δεν χρειάζεται να αναζητήσει το μουσείο, καθώς το ίδιο το μουσείο βρίσκεται πλέον στη διαδρομή του.

Ένα «σεντούκι» γεμάτο ιστορίες

Με ιδιαίτερη συγκίνηση μίλησε η πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων, Χρυσούλα Κουρουκερέζη, παρουσιάζοντας την έκθεση ως ένα συμβολικό «σεντούκι» που κουβαλά μέσα του μνήμες, πρόσωπα και ιστορίες.

Η ΕΠΩΦ, που ιδρύθηκε το 1993 στο Ωραιόκαστρο, έχει συμπληρώσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες δράσης για τη διατήρηση και τη διάδοση της ιστορίας, της παράδοσης και του πολιτισμού του Ποντιακού Ελληνισμού.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έγινε επίσης αναφορά στις προσπάθειες για τη δημιουργία κτιρίου που θα στεγάσει την Ένωση Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων.

Στη διοργάνωση συμμετείχαν η επιστημονική και καλλιτεχνική ομάδα της έκθεσης, η μουσειολόγος Μελίνα Παπαδοπούλου και ο σκηνοθέτης Γιάννης Γεωργιάδης, ενώ ιδιαίτερη ήταν η συμβολή των επαγγελματιών της λεωφόρου Δημοκρατίας, οι οποίοι διέθεσαν τις βιτρίνες των καταστημάτων τους.

Η έκθεση «Στις Αποσκευές της Μνήμης» θα παραμείνει στη λεωφόρο Δημοκρατίας έως τις 4 Οκτωβρίου 2026. Μέχρι τότε, κάτοικοι και επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν σε μια διαφορετική έκθεση, όπου οι δρόμοι της πόλης γίνονται μέρος της αφήγησης και η ιστορία του Πόντου συναντά τη σύγχρονη ζωή του Ωραιοκάστρου.